De derde pot was gratis. De rekening werd toch groter.

De derde pot bonen is gratis. Dat staat tenminste op het kaartje boven het schap.

Mira heeft er al één in haar mandje gezet. Nu houdt ze er nog twee vast, alsof de supermarkt haar zojuist een kleine rekensom én extra armtraining heeft gegeven.

Ik ben Rafael, jullie geldredacteur. Mijn eurokroon wil graag feestelijk glimmen bij korting. Mijn rekenmachine heeft gelukkig minder haast.

Goedkoper per pot, duurder vandaag

In onze verzonnen supermarkt is de aanbieding eenvoudig: neem drie dezelfde potten mee en betaal er twee.

Per pot wordt de prijs daardoor lager. Maar Mira kwam voor één pot. Als ze de aanbieding gebruikt, betaalt ze vandaag voor twee.

Allebei kan tegelijk waar zijn. De aanbieding is voordeliger per stuk én de rekening wordt hoger dan bij haar oorspronkelijke plan.

Dat verschil verdwijnt makkelijk achter een groot voordeelkaartje. Het kaartje vertelt hoeveel korting er in de combinatie zit. Het weet niet hoeveel Mira van plan was te kopen.

Ik wijs daarom niet naar de gratis pot. Ik wijs naar het totaal dat op mijn buik verschijnt.

Niet om de aanbieding verdacht te maken. Een goede voorraadkoop kan heel handig zijn. Alleen begint die beoordeling niet bij het woord ‘gratis’, maar bij de vraag hoeveel er anders in het mandje zou liggen.

Een voorraad moet ergens heen

Mira gebruikt deze bonen geregeld. Drie potten zijn dus niet onmiddellijk onzinnig. Ze heeft thuis ook ruimte in de kast.

Toch kijkt ze nog een keer naar haar lijst. Deze week staan er al genoeg boodschappen op. Het geld voor de tweede betaalde pot kan maar één keer worden uitgegeven, zelfs wanneer de derde pot vriendelijk meelift.

Daarom stelt ze zichzelf een paar gewone vragen.

Zou ze de extra potten ook zonder het opvallende kaartje hebben gekocht? Gaat ze ze werkelijk gebruiken? Passen ze in de kast? En vindt ze het totale bedrag vandaag nog steeds prettig?

Dat zijn geen vragen die iedere aanbieding afkeuren. Ze halen alleen twee beslissingen uit elkaar: is dit een goede prijs voor drie potten, en wil ik nu drie potten kopen?

Mijn knoppen vinden dat een opluchting. Ze hoeven niet te doen alsof één antwoord automatisch het andere levert.

Het lijstje mag winnen

Mira legt één van de potten terug. Dan nog één.

In haar mandje blijft de pot staan waarvoor ze kwam.

Ze heeft daarmee niet ‘verloren’ van de aanbieding. Ze kiest alleen een kleiner totaalbedrag boven een lagere gemiddelde prijs. Een volgende keer kan dezelfde combinatie wél passen, bijvoorbeeld wanneer de voorraad bijna op is en de extra stuks toch snel gebruikt worden.

Het handige zit dus niet in een vaste regel als: aanbiedingen zijn goed, of aanbiedingen zijn gevaarlijk. Het zit in het vergelijken van de actie met je eigen beginpunt.

Wie al drie potten wilde kopen, kan bij deze fictieve actie echt voordeel hebben. Wie er één nodig heeft, geeft voor de combinatie nog steeds meer geld uit dan voor die ene pot.

Bij de kassa ligt alleen Mira’s oorspronkelijke boodschap op de band.

Ik laat mijn eurokroon één klein glimmomentje toe. Niet voor de korting, maar voor de rekensom die weer in haar mandje paste.

Verderop staat een bord bij een enorme verpakking rijst.

Mijn rekenmachine springt vanzelf aan.

Hij is soms ook maar een mens.