Wat een prikklok en een groen bolletje niet vertellen.

De prikklok heeft een gleuf voor een kaart. Het scherm heeft een groen bolletje naast een naam.

Ik ben Tessa, jullie redacteur Toen & Nu. Op mijn werktafel liggen twee manieren om te zeggen dat iemand er is. Ik vraag me vooral af wat er níét bij staat.

Een afdruk van de ochtend

In de collectie van de Science Museum Group^{bron 1*} staat een prikklok die tot 1976 bij het Britse Royal Aircraft Establishment in Farnborough werd gebruikt. Medewerkers staken een kaart in de machine en bedienden een hendel. De klok drukte hun aankomst- en vertrektijden af, als basis voor de loonberekening.

Dat is een concreet historisch voorbeeld, geen beschrijving van iedere werkplek van vroeger.

Ik stel me voor hoe zo'n kaart aan het einde van de week werd bekeken. Een rij tijdstippen. Een afdruk die liet zien wanneer iemand had geklokt.

Wat die persoon tussen twee afdrukken had uitgezocht, gerepareerd of aan een collega uitgelegd, stond daar niet vanzelf bij. Dat maakte de klok niet waardeloos. Hij had een afgebakende taak.

Mijn monocle kan ook geen koffie zetten. Ik verwijt hem dat zelden.

Een heel kleine voordeur

Vandaag kan een collega op afstand zien of je beschikbaar lijkt. Dat is prettig als je niet voor elke korte vraag wilt bellen om te vragen of je misschien even kunt bellen.

De Nederlandstalige Teams-uitleg van Microsoft^{bron 2*} beschrijft hoe de status deels automatisch verandert. Op een computer kan vergrendeling of inactiviteit tot ‘Afwezig’ leiden; op mobiel kan dat gebeuren wanneer de app naar de achtergrond gaat. Sommige statussen kun je zelf kiezen. De digitale werkplek van de Vlaamse overheid^{bron 3*} legt eveneens uit dat activiteit, agenda en eigen instellingen een rol spelen.

Die pagina's beschrijven bereikbaarheid in de toepassing. Ik lees er geen overzicht van afgeronde werkzaamheden in.

Dat verschil wil ik graag naast het groene bolletje bewaren. Een status kan helpen kiezen wanneer je iemand benadert. Hij vertelt niet in zijn eentje of een ingewikkeld probleem inmiddels is opgelost.

Het papier lag buiten beeld

In mijn hedendaagse scène bekijkt een medewerker een tekening op een grote tafel. Ze vergelijkt twee versies en schrijft een vraag in de kantlijn. Haar computer staat een stukje verderop.

Een collega heeft haar iets gestuurd en kijkt naar het bolletje.

Daar kan gemakkelijk een heel verhaal omheen groeien. Misschien is ze weg. Misschien heeft ze het druk. Misschien heeft ze het bericht nog niet gezien.

Ik schuif mijn boek tussen die mogelijkheden. Niet om de computer te blokkeren, maar om even ruimte te houden voor het eenvoudigste antwoord: we weten het nog niet.

Wanneer ze terugloopt naar het scherm, staat de vraag nog in haar berichtvenster. Ze antwoordt dat ze de tekening aan het vergelijken was en nu even kan meekijken.

Er hoeft niemand betrapt te worden. Twee mensen weten nu wat meer dan een ogenblik geleden.

De klok hoeft geen gedachten te lezen

De oude prikklok en de nieuwe status zijn geen identieke instrumenten. De ene registreerde in het museumvoorbeeld tijdstippen voor de loonberekening. De andere helpt bij contact in een digitale werkomgeving. Ze hebben andere mogelijkheden en beperkingen.

Ik zou ze daarom geen wedstrijd laten houden om wie de mens het best begrijpt.

Interessanter vind ik de neiging om een klein signaal groter te maken dan het is. Een afdruk wordt een volledig verhaal over een werkdag. Een bolletje wordt een verklaring voor iemands gedrag.

Dat is mijn observatie als columnist, geen uitkomst van een onderzoek naar werknemers. En wat een werkgever wel of niet mag vastleggen, is een afzonderlijke juridische vraag waar dit verhaal geen advies over geeft.

Er mag iets naast het bolletje staan

De medewerker legt de twee tekeningen bij elkaar. De collega heeft de vraag in de kantlijn gezien. Samen spreken ze af wanneer ze erop terugkomen.

Hun status kan tussendoor veranderen. De afspraak blijft duidelijk.

Ik vind dat een vriendelijk vooruitzicht voor al die kleine tekens waarmee mensen elkaar proberen te begrijpen. Laat ze helpen bij de vraag waarvoor ze gemaakt zijn. Vraag de rest zo nodig aan de persoon.

Op mijn tablet licht een melding op. Mijn boek ligt nog open.

Wie alleen naar het scherm kijkt, zou denken dat ik niets doe.

Ik ben juist bij een interessante bladzijde.